چهل حدیث زیبای امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام
چهل حديث گهربار منتخب
1-
قالَ الاْ مامُ علىّ بن أ بى طالِب ، أ ميرُ الْمُؤْمِنينَ صَلَواتُ
اللّهِ وَسَلامُهُ عَلَيْهِ:
إ غْتَنِمُوا
الدُّعاءَ عِنْدَ خَمْسَةِ مَواطِنَ: عِنْدَ قِرائَةِ الْقُرْآنِ، وَ عِنْدَ الاْ
ذانِ، وَ عِنْدَ نُزُولِ الْغَيْثِ، وَ
عِنْدَ الْتِقاءِ الصَفَّيْنِ لِلشَّهادَةِ، وَ عِنْدَ دَعْوَةِ الْمَظْلُومِ،
فَاِنَّهُ لَيْسَ لَها حِجابٌ دوُنَ الْعَرْشِ.
ترجمه :
فرمود: پنج موقع
را براى دعا و حاجت خواستن غنيمت شماريد:
موقع تلاوت قرآن
، موقع اذان ، موقع بارش باران ، موقع جنگ و جهاد - فى سبيل اللّه - موقع ناراحتى و آه كشيدن مظلوم .
در چنين موقعيت
ها مانعى براى استجابت دعا نيست .
************************************************************************************
2-
قالَ عليه السلام : اَلْعِلْمُ وِراثَةٌ كَريمَةٌ، وَ الاْ دَبُ
حُلَلٌ حِسانٌ، وَ الْفِكْرَةُ مِرآةٌ صافِيَةٌ،
وَ الاْ عْتِذارُ مُنْذِرٌ ناصِحٌ، وَ كَفى بِكَ اءَدَباً تَرْكُكَ ما كَرِهْتَهُ
مِنْ غَيْرِكَ.
ترجمه :
فرمود: علم ؛
ارثيه اى با ارزش ، و ادب ؛ زيورى نيكو، و انديشه ؛ آئينه اى صاف ، و پوزش خواستن ؛ هشدار دهنده اى
دلسوز خواهد بود.
و براى با اءدب
بودنت همين بس كه آنچه براى خود دوست ندارى ، در حقّ ديگران روا نداشته باشى .
************************************************************************************
3-
قالَ عليه السلام : اَلْحَقُّ جَديدٌ وَ إ نْ طالَتِ الاْ يّامُ، وَ
الْباطِلُ مَخْذُولٌ وَ إ نْ نَصَرَهُ اءقْوامٌ.
ترجمه :
فرمود: حقّ و
حقيقت در تمام حالات جديد و تازه است گر چه مدّتى بر آن گذشته باشد.
و باطل هميشه پست
و بى اءساس است گر چه افراد بسيارى از آن حمايت كنند.
************************************************************************************
4- قالَ عليه السلام : اَلدُّنْيا تُطْلَبُ
لِثَلاثَةِ اءشْياء: اَلْغِنى ، وَ الْعِزِّ، وَ الرّاحَةِ، فَمَنْ زَهِدَ فيها عَزَّ، وَ مَنْ
قَنَعَ إ سْتَغْنى ، وَ مَنْ قَلَّ سَعْيُهُ إ سْتَراحَ.
ترجمه :
فرمود: دنيا و
اموال آن ، براى سه هدف دنبال مى شود: بى نيازى ، عزّت و شوكت ، آسايش و آسوده بودن .
هر كه زاهد باشد؛
عزيز و با شخصيّت است ، هر كه قانع باشد؛ بى نياز و غنى گردد، هر كه كمتر خود را در تلاش و
زحمت قرار دهد؛ هميشه آسوده و در آسايش است .
************************************************************************************
5-
قالَ عليه السلام : لَوْ لاَ الدّينُ وَ التُّقى ، لَكُنْتُ اءدْهَى
الْعَرَبِ.
ترجمه :
فرمود: چنانچه
دين دارى و تقواى الهى نمى بود، هر آينه سياستمدارترين افراد بودم - ولى دين و تقوا مانع سياست
بازى مى شود
- .
************************************************************************************
6-
قالَ عليه السلام : اَلْمُلُوكُ حُكّامٌ عَلَى النّاسِ، وَ الْعِلْمُ
حاكِمٌ عَلَيْهِمْ، وَ حَسْبُكَ مِنَ الْعِلْمِ
اءنْ تَخْشَى اللّهَ، وَ حَسْبُكَ مِنَ الْجَهْلِ اءنْ تَعْجِبَ بِعِلْمِكَ.
ترجمه :
فرمود: ملوك بر
مردم حاكم هستند و علم بر تمامى ايشان حاكم خواهد بود، تو را در علم كافى است كه از خداوند ترسناك
باشى ؛ و
به دانش و علم
خود باليدن ، بهترين نشانه نادانى است .
************************************************************************************
7-
قالَ عليه السلام : ما مِنْ يَوْمٍ يَمُرُّ عَلَى ابْنِ آدَمٍ إ لاّ
قالَ لَهُ ذلِكَ الْيَوْمُ: يَابْنَ آدَم اءنَا يَوُمٌ جَديدٌ وَ اءناَ عَلَيْكَ شَهيدٌ.
فَقُلْ فيَّ
خَيْراً، وَ اعْمَلْ فيَّ خَيْرَا، اءشْهَدُ لَكَ بِهِ فِى الْقِيامَةِ، فَإ نَّكَ
لَنْ تَرانى بَعْدَهُ اءبَداً.
ترجمه :
فرمود: هر روزى
كه بر انسان وارد شود، گويد: من روز جديدى هستم ، من بر اعمال و گفتار تو شاهد مى باشم .
سعى كن سخن خوب و
مفيد بگوئى ، كار خوب و نيك انجام دهى .
من در روز قيامت
شاهد اعمال و گفتار تو خواهم بود.
و بدان امروز كه
پايان يابد ديگر مرا نخواهى ديد و قابل
جبران نيست
.
************************************************************************************
8-
قالَ عليه السلام : فِى الْمَرَضِ يُصيبُ الصَبيَّ، كَفّارَةٌ
لِوالِدَيْهِ.
ترجمه :
فرمود: مريضى
كودك ، كفّاره گناهان پدر و مادرش مى باشد.
************************************************************************************
9-
قالَ عليه السلام : الزَّبيبُ يَشُدُّ الْقَلْبِ، وَ يُذْهِبُ
بِالْمَرَضِ، وَ يُطْفِى ءُ الْحَرارَةَ، وَ يُطيِّبُ النَّفْسَ. ترجمه :
فرمود: خوردن
مويز - كشمش سياه - قلب را تقويت ، مرض ها را برطرف ، و حرارت بدن را خاموش ، و روان را پاك مى
گرداند.
************************************************************************************
10- قالَ عليه السلام : أ طْعِمُوا صِبْيانَكُمُ
الرُّمانَ، فَإ نَّهُ اَسْرَعُ لاِ لْسِنَتِهِمْ.
ترجمه :
فرمود: به كودكان
خود اءنار بخورانيد تا زبانشان بهتر و زودتر باز شود.
************************************************************************************
11-
قالَ عليه السلام : اءطْرِقُوا اءهاليكُمْ فى كُلِّ لَيْلَةِ
جُمْعَةٍ بِشَيْءٍ مِنَ الْفاكِهَةِ، كَيْ يَفْرَحُوا بِالْجُمْعَةِ.
ترجمه :
فرمود: در هر شب
جمعه همراه با مقدارى ميوه - يا شيرينى ،... - بر اهل منزل و خانواده خود وارد شويد تا موجب شادمانى آن ها در
جمعه گردد.
************************************************************************************
12-
قالَ عليه السلام : كُلُوا ما يَسْقُطُ مِنَ الْخوانِ فَإ نَّهُ
شِفاءٌ مِنْ كُلِّ داءٍ بِإ ذْنِ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، لِمَنْ اَرادَ اءنْ يَسْتَشْفِيَ بِهِ.
ترجمه :
فرمود: آنچه
اطراف ظرف غذا و سفره مى ريزد جمع كنيد و بخوريد، كه همانا هركس آن ها را به قصد شفا ميل نمايد، به
اذن حق تعالى شفاى تمام دردهاى او خواهد شد.
************************************************************************************
13-
قالَ عليه السلام :لا ينبغى للعبد ان يثق بخصلتين : العافية و الغنى
، بَيْنا تَراهُ مُعافاً
اِذْ سَقُمَ، وَ بَيْنا تَراهُ غنيّاً إ ذِ افْتَقَرَ.
ترجمه :
فرمود: سزاوار
نيست كه بنده خدا، در دوران زندگى به دو خصوصيّت اعتماد كند و به آن دلبسته باشد: يكى عافيت و
تندرستى و ديگرى ثروت و بى نيازى است .
زيرا چه بسا در
حال صحّت و سلامتى مى باشد ولى ناگهان انواع مريضى ها بر او عارض مى گردد و يا آن كه در موقعيّت و امكانات خوبى است ،
ناگهان فقير و بيچاره مى شود،
- پس بدانيم كه دنيا و تمام امكانات آن بى ارزش و بى وفا خواهد بود و تنها عمل صالح مفيد و سودبخش مى باشد - .
************************************************************************************
14-
قالَ عليه السلام : لِلْمُرائى ثَلاثُ عَلاماتٍ: يَكْسِلُ إ ذا كانَ
وَحْدَهُ، وَ يَنْشطُ إ ذاكانَ فِى
النّاسِ، وَ يَزيدُ فِى الْعَمَلِ إ ذا اءُثْنِىَ عَلَيْهِ، وَ يَنْقُصُ إ ذا
ذُمَّ.
ترجمه :
فرمود: براى
رياكار سه نشانه است : در تنهائى كسل
و بى حال ، در بين مردم سرحال و بانشاط مى باشد.
هنگامى كه او را
تمجيد و تعريف كنند خوب و زياد كار مى كند و اگر انتقاد شود سُستى و كم كارى مى كند.
************************************************************************************
15-
قالَ عليه السلام : اَوْحَى اللّهُ تَبارَكَ وَ تَعالى إ لى نَبيٍّ
مِنَ الاْ نْبياءِ: قُلْ لِقَوْمِكَ لا
يَلْبِسُوا لِباسَ أ عْدائى ، وَ لا يَطْعَمُوا مَطاعِمَ أ عْدائى ، وَ
لايَتَشَكَّلُوا بِمَش اكِلِ اءعْدائى،
فَيَكُونُوا أ عْدائى . ترجمه :
فرمود: خداوند
تبارك و تعالى بر يكى از پيامبرانش وحى فرستاد : به امّت خود بگو:
لباس دشمنان مرا
نپوشند و غذاى دشمنان مرا ميل
نكنند و هم شكل دشمنان من نگردند، وگرنه ايشان هم دشمن من خواهند بود.
************************************************************************************
16-
قالَ عليه السلام : اَلْعُقُولُ أ ئِمَّةُ الا فْكارِ، وَ الاْ
فْكارُ أ ئِمَّةُ الْقُلُوبِ، وَ الْقُلُوبُ أ ئِمَّةُ الْحَواسِّ، وَ الْحَواسُّ أ ئِمَّةُ الاْ عْضاءِ.
ترجمه :
فرمود: عقل هر انسانى
پيشواى فكر و انديشه اوست ؛ و فكر پيشواى قلب و درون او خواهد بود؛ و قلب پيشواى حوّاس پنج گانه مى باشد، و حوّاس
پيشواى تمامى اعضاء و جوارح
است
.
************************************************************************************
17-
قالَ عليه السلام : تَفَضَّلْ عَلى مَنْ شِئْتَ فَاءنْتَ اءميرُهُ،
وَ اسْتَغِْنِ عَمَّنْ شِئْتَ فَاءنْتَ
نَظيرُهُ، وَ افْتَقِرْ إ لى مَنْ شِئْتَ فَاءنْتَ أ سيرُهُ.
ترجمه :
فرمود: بر هر كه
خواهى نيكى و احسان نما، تا رئيس و سرور او گردى ؛ و از هر كه خواهى بى نيازى جوى تا همانند
او باشى
.
و خود را نيازمند
هر كه خواهى بدان - و از او تقاضاى كمك نما - تا اسير او گردى .
************************************************************************************
18-
قالَ عليه السلام : اءعَزُّ الْعِزِّ الْعِلْمُ، لاِ نَّ بِهِ
مَعْرِفَةُ الْمَعادِ وَ الْمَعاشِ، وَ أ ذَلُّ الذُّلِّ الْجَهْلُ، لاِ نَّ صاحِبَهُ اءصَمُّ، اءبْكَمٌ، اءعْمى ،
حَيْرانٌ.
ترجمه :
فرمود: عزيزترين
عزّت ها علم و كمال است ، براى اين كه شناخت معاد و تاءمين معاشِ انسان ، به وسيله آن انجام مى
پذيرد.
و پست ترين ذلّت
ها جهل و نادانى است ، زيرا كه صاحبش هميشه در كرى و لالى و كورى مى باشد و در تمام امور
سرگردان خواهد بود.
************************************************************************************
19-
قالَ عليه السلام : جُلُوسُ ساعَةٍ عِنْدَ الْعُلَماءِ اءحَبُّ إ لَى
اللّهِ مِنْ عِبادَةِ اءلْفِ سَنَةٍ، وَ
النَّظَرُ إ لَى الْعالِمِ أ حَبُّ إ لَى اللّهِ مِنْ إ عْتِكافِ سَنَةٍ فى بَيْتِ
اللّهِ، وَ زيارَةُ الْعُلَماءِ أ
حَبُّ إ لَى اللّهِ تَعالى مِنْ سَبْعينَ طَوافاً حَوْلَ الْبَيْتِ، وَ اءفْضَلُ
مِنْ سَبْعينَ حَجَّةٍ وَ عُمْرَةٍ مَبْرُورَةٍ
مَقْبُولَةٍ، وَ رَفَعَ اللّهُ تَعالى لَهُ سَبْعينَ دَرَجَةً، وَ أ نْزَلَ اللّهُ
عَلَيْهِ الرَّحْمَةَ، وَ شَهِدَتْ
لَهُ الْمَلائِكَةُ: اءنَّ الْجَنَّةَ وَ جَبَتْ لَهُ.
ترجمه :
فرمود: يك ساعت
در محضر علماء نشستن - كه انسان را به مبداء و معاد آشنا سازند - از هزار سال عبادت نزد خداوند
محبوب تر خواهد بود.
توجّه و نگاه به
عالِم از إ عتكاف و يك سال عبادت - مستحبّى - در خانه خدا بهتر است .
زيارت و ديدار
علماء، نزد خداوند از هفتاد مرتبه طواف اطراف كعبه محبوب تر خواهد بود، و نيز افضل از هفتاد حجّ و عمره
قبول شده مى باشد.
همچنين خداوند او
را هفتاد مرحله ترفيعِ درجه مى دهد و رحمت و بركت خود را بر او نازل مى گرداند، و ملائكه
شهادت مى دهند به اين كه او اهل
بهشت است
.
************************************************************************************
20-
قالَ عليه السلام : يَابْنَ آدَم ، لاتَحْمِلْ هَمَّ يَوْمِكَ الَّذى
لَمْ يَاءتِكَ عَلى يَوْمِكَ الَّذى أ نْتَ
فيهِ، فَإ نْ يَكُنْ بَقِيَ مِنْ اءجَلِكَ، فَإ نَّ اللّهَ فيهِ يَرْزُقُكَ.
ترجمه :
فرمود: اى فرزند
آدم ، غُصّه رزق و آذوقه آن روزى كه در پيش دارى و هنوز نيامده است نخور، زيرا چنانچه زنده بمانى
و عمرت باقى باشد خداوند متعال
روزىِ آن روز را هم مى رساند.
************************************************************************************
21-
قالَ عليه السلام : قَدْرُ الرَّجُلِ عَلى قَدْرِ هِمَّتِهِ، وَ
شُجاعَتُهُ عَلى قَدْرِ نَفَقَتِهِ، وَ صِداقَتُهُ
عَلى قَدْرِ مُرُوَّتِهِ، وَ عِفَّتُهُ عَلى قَدْرِ غِيْرَتِهِ.
ترجمه :
فرمود: ارزش هر
انسانى به قدر همّت اوست ، و شجاعت و توان هر شخصى به مقدار گذشت و إ حسان اوست ، و درستكارى و صداقت او به قدر جوانمردى
اوست ، و پاكدامنى و عفّت
هر فرد به اندازه غيرت او خواهد بود.
************************************************************************************
22-
قالَ عليه السلام : مَنْ شَرِبَ مِنْ سُؤْرِ اءخيهِ تَبَرُّكا بِهِ،
خَلَقَ اللّهُ بَيْنَهُما مَلِكاً يَسْتَغْفِرُ
لَهُما حَتّى تَقُومَ السّاعَةُ.
ترجمه :
فرمود: كسى كه
دهن خورده برادر مؤ منش را به عنوان تبرّك ميل نمايد، خداوند متعال ملكى را ماءمور مى گرداند تا براى آن
دو نفر تا روز قيامت طلب آمرزش
و مغفرت نمايد.
************************************************************************************
23-
قالَ عليه السلام : لاخَيْرَ فِى الدُّنْيا إ لاّ لِرَجُلَيْنِ:
رَجَلٌ يَزْدادُ فى كُلِّ يَوْمٍ إ حْسانا،
وَ رَجُلٌ يَتَدارَكُ ذَنْبَهُ بِالتَّوْبَةِ، وَ اءنّى لَهُ بِالتَّوْبَةِ،
وَاللّه لَوْسَجَدَ حَتّى يَنْقَطِعَ
عُنُقُهُ ما قَبِلَ اللّهُ مِنْهُ إ لاّ بِوِلايَتِنا اءهْلِ الْبَيْتِ.
ترجمه :
فرمود: خير و
خوبى در دنيا وجود ندارد مگر براى دو دسته :
دسته اوّل آنان
كه سعى نمايند در هر روز، نسبت به گذشته كار بهترى انجام دهند.
دسته دوّم آنان
كه نسبت به خطاها و گناهان گذشته خود پشيمان و سرافكنده گردند و توبه نمايند، و توبه كسى
پذيرفته نيست مگر آن كه با اعتقاد بر ولايت ما اهل بيت عصمت و طهارت باشد.
************************************************************************************
24-
قالَ عليه السلام : عَجِبْتُ لاِ بْنِ آدَمٍ، أ وَّلُهُ نُطْفَةٌ، وَ
آخِرُهُ جيفَةٌ، وَ هُوَ قائِمٌ بَيْنَهُما وِعاءٌ لِلْغائِطِ، ثُمَّ يَتَكَبَّرُ.
ترجمه :
فرمود: تعجبّ مى
كنم از كسى كه اوّلش قطره اى آب ترش شده و عاقبتش لاشه اى متعفّن - بد بو - خواهد بود و خود را
ظرف فضولات قرار داده است ، با اين حال
تكبّر و بزرگ منشى هم مى نمايد.
************************************************************************************
ترجمه :
فرمود: از گرفتن نسيه و قرض ، خود را برهانيد، چون كه سبب غم و اندوه شبانه و ذلّت و خوارى در روز خواهد گشت .